Pasa el ratón por una palabra (o tócala) para ver su morfología.
Postea Numa Pompilius rex creatus est, qui bellum quidem nullum gessit, sed non minus civitati quam Romulus profuit. Nam et leges Romanis moresque constituit, qui consuetudine proeliorum iam latrones ac semibarbari putabantur, et annum descripsit in decem menses prius sine aliqua supputatione confusum, et infinita Romae sacra ac templa constituit. Morbo decessit quadragesimo et tertio imperii anno.
Texto: texto de The Latin Library.
Intenta traducirlo y responder las preguntas antes de abrir las soluciones.
Traducción
Después fue nombrado rey Numa Pompilio, que no hizo ninguna guerra, pero no benefició a la ciudad menos que Rómulo. En efecto, dio leyes y costumbres a los romanos, a quienes, por su hábito de combatir, se tenía ya por bandidos y medio bárbaros; dividió en diez meses el año, que antes estaba desordenado, sin ningún cómputo; y fundó en Roma innumerables cultos y templos. Murió de enfermedad en el cuadragésimo tercer año de su reinado.
- Eutropio dice que Numa dividió el año en diez meses; Livio (I 19, 6) habla de doce. Es un buen punto para comentar en clase.
- et… et… et…: la triple coordinación ordena los logros de Numa (leyes, calendario, religión).
Análisis sintáctico
Cada grupo lleva debajo su raya y su función, y una flecha que va a su verbo. Los recuadros numerados son oraciones subordinadas: se analizan debajo, en la caja con el mismo número.
1Postea Numa Pompilius rex creatus est, qui bellum quidem nullum gessit, sed non minus civitati quam Romulus profuit.
1Oración principal (voz pasiva)
El verbo principal es creatus est, en pasiva: «fue nombrado». ¿Quién? Numa Pompilius, el sujeto. ¿Nombrado qué? rex: con los verbos de nombrar en pasiva, el cargo va en nominativo como predicativo. Lo que viene detrás, con qui, habla de Numa: no es un complemento del verbo, por eso no lleva flecha.
1.1Dos relativas coordinadas adversativasCN de Numa
Las dos relativas tienen el mismo antecedente, Numa, y el mismo sujeto, qui. Las une sed: no hizo guerras, pero fue tan útil como Rómulo.
1.1aRelativa 1
qui es el sujeto, gessit el verbo y bellum … nullum el CD. quidem solo refuerza: «guerra, ninguna».
sed
1.1bRelativa 2
prosum pide dativo: civitati, «a la ciudad». non minus … quam es una comparación de igualdad: el segundo término es Romulus, con el verbo sobrentendido.
1.1b.1Sub. comparativa (verbo sobrentendido)2.º término de la comparación
Completa tú el verbo que falta: quam Romulus (profuit), «que Rómulo».
2Nam et leges Romanis moresque constituit, qui consuetudine proeliorum iam latrones ac semibarbari putabantur, et annum descripsit in decem menses prius sine aliqua supputatione confusum, et infinita Romae sacra ac templa constituit.
2Tres principales coordinadas copulativas
Nam explica lo anterior: cuenta en qué fue útil Numa. Hay tres verbos principales, constituit, descripsit y constituit, unidos por et … et … et: tres oraciones coordinadas con el mismo sujeto, Numa, que no se repite.
2aPrincipal 1
Ojo al orden: el CD, leges … moresque, está partido y Romanis (CI) va en medio. La relativa que viene después explica quiénes eran esos romanos: complementa a Romanis, no al verbo.
2a.1Sub. adjetiva de relativoCN de Romanis
putabantur es un verbo de juicio en pasiva: «eran considerados». ¿Considerados qué? latrones ac semibarbari, predicativos en nominativo. ¿Por qué? consuetudine proeliorum, un ablativo de causa.
et
2bPrincipal 2
annum es el CD de descripsit, e in decem menses dice en qué lo dividió. confusum concuerda con annum: es un participio que describe cómo era el año antes.
2b.1Participio concertado (atributivo)Part. concertado con annum
«que antes estaba desordenado, sin ningún cómputo»: prius es CC de tiempo y sine aliqua supputatione, de modo.
et
2cPrincipal 3
Otra vez un CD partido: infinita … sacra ac templa, con Romae en medio. Romae es un locativo: «en Roma».
3Morbo decessit quadragesimo et tertio imperii anno.
3Oración principal
Oración simple: el verbo es decessit, «murió», con el sujeto omitido (Numa). Los dos ablativos sin preposición son complementos circunstanciales: morbo, de causa, y anno, de tiempo, con su ordinal y su CN.
Preguntas
Analiza morfológicamente creatus est, profuit, putabantur, descripsit y decessit.
Ver respuesta
creatus est: 3.ª persona del singular del pretérito perfecto de indicativo pasivo de creo, -as, -are, -avi, -atum.
profuit: 3.ª persona del singular del pretérito perfecto de indicativo de prosum, prodes, prodesse, profui.
putabantur: 3.ª persona del plural del pretérito imperfecto de indicativo pasivo de puto, -as, -are, -avi, -atum.
descripsit: 3.ª persona del singular del pretérito perfecto de indicativo activo de describo, -is, -ere, -scripsi, -scriptum.
decessit: 3.ª persona del singular del pretérito perfecto de indicativo activo de decedo, -is, -ere, -cessi, -cessum.Analiza Numa Pompilius rex creatus est.
Ver respuesta
Oración principal en voz pasiva. Sujeto, Numa Pompilius; verbo, creatus est; rex es un complemento predicativo del sujeto (con verbos de nombramiento en pasiva, el predicativo va en nominativo).
Analiza qui bellum quidem nullum gessit, sed non minus civitati quam Romulus profuit.
Ver respuesta
Dos oraciones de relativo coordinadas por sed (adversativa), con antecedente Numa; qui es el sujeto de ambas. bellum nullum: complemento directo de gessit; quidem refuerza el contraste. En la segunda, civitati es un dativo regido por prosum, y quam Romulus (se sobrentiende profuit) es el segundo término de la comparación introducido por non minus… quam.
¿Qué función tienen latrones ac semibarbari y consuetudine proeliorum?
Ver respuesta
latrones y semibarbari son complementos predicativos del sujeto (qui, referido a Romanis) con un verbo de juicio en pasiva (putabantur). consuetudine es un ablativo de causa, y proeliorum su complemento del nombre.
Analiza annum descripsit in decem menses prius sine aliqua supputatione confusum.
Ver respuesta
annum: complemento directo de descripsit. in decem menses: complemento circunstancial de resultado («en diez meses»). confusum es un participio de perfecto concertado con annum («que estaba desordenado»); prius y sine aliqua supputatione son complementos circunstanciales de tiempo y de modo.
Analiza Morbo decessit quadragesimo et tertio imperii anno y cita derivados de lex y morbus.
Ver respuesta
morbo: ablativo de causa. anno: ablativo de tiempo «en qué momento», con el numeral ordinal quadragesimo et tertio y el complemento del nombre imperii. Derivados: de lex, legis, ley, legal, legislar, legítimo, en catalán llei; de morbus, morbo, mórbido, morbilidad.